އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅޭ މި ދުނިޔޭގައި އިންސާނިއްޔަތުގެ މާޒީގެ މުހިންމު ސޮފްޙާތަކެއް ސިއްރުވެފައިވަނީ ގަދީމީ އިމާރާތްތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން 1972 ވަނަ އަހަރު ޔަމަނުގެ ވެރިރަށް ސަންޢާގެ އެންމެ ދުވަސްވީ މިސްކިތް ކަމަށްވާ "އަލްޖާމިޢުލް ކަބީރު" މަރާމާތުކުރުމުގެ ތެރޭގައި، މިސްކިތުގެ ފުރާޅުގެ ސިލިންގު ތެރެއިން ފެނުނު ކަރުދާސްތަކަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ތާރީޚު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތައް ހައިރާންކޮށްލި ބޮޑު ހޯދުމެކެވެ. މިއަދު މި ލިޔުންތައް މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "ސަންޢާގެ މެނުސްކްރިޕްޓް" (Sanaa Manuscript) ނުވަތަ ސަންޢާގެ ލިޔުންތަކުގެ ނަމުންނެވެ.
މިއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ތާރީޚާ ގުޅޭގޮތުން މިހާތަނަށް ފެނިފައިވާ އެންމެ އަގުހުރި އަދި އެންމެ ދުވަސްވީ އެއް ތާރީޚީ ހެއްކެވެ. އާންމު ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް މި ލިޔުމުގެ މުހިންމުކަން ފަސޭހައިން ވިސްނޭނޭ ގޮތަށް، އޭގެ ޚާއްޞަ ސިފަތަކާއި ވަރުގަދަ ކަންކަމަށް މި ބްލޮގުގައި ބަލައިލާނަމެވެ.
"ޕެލިމްޕްސެސްޓް" – ދެ ފަށަލައިގެ ލިޔުން
ސަންޢާ މެނުސްކްރިޕްޓަކީ ސައިންސާއި ތާރީޚުގެ ބަހުރުވައިން ބުނާނަމަ "ޕެލިމްޕްސެސްޓް" (Palimpsest) އެކެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ލިޔަން ބޭނުންކުރި ޖަނަވާރުގެ ހަމަކީ (Parchment) ވަރަށް އަގުބޮޑު އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން، ކުރިން ލިޔެފައި ހުންނަ ލިޔުން ފޮހެލުމަށްފަހު، އޭގެ މަތީގައި އަލުން ލިޔެ އުޅުނެވެ.
ސަންޢާ ލިޔުމުގައި ވެސް ވަނީ ދެ ފަށަލައެކެވެ:
1. ދަށު ފަށަލަ (Lower Text): މިއީ ކުރިން ލިޔެ، ފަހުން ފޮހެލާފައިވާ ލިޔުމެވެ. މިއަދު ޒަމާނީ އަލްޓްރާވައިލެޓް އަލި (UV Light) އަދި ޚާއްޞަ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން މި ފަށަލަ ކިޔަން އެނގެއެވެ.
2. މަތީ ފަށަލަ (Upper Text): މިއީ ފޮހެލުމަށްފަހު އޭގެ މަތީގައި އަލުން ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެވެ. މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަވާ ޢުޘްމާނީ މުޞްޙަފާ އަކުރަކަށް ފިއްޔަކަށް އެއްގޮތް ލިޔުމެކެވެ.
ސަންޢާ ލިޔުމުގެ ވަރުގަދަ ސިފަތަކާއި މުހިންމުކަން
1. ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ދުވަސްވީކަން (Radiocarbon Dating)
ސައިންސްވެރިން ވަނީ މި ހަމުގެ ކާބަން ޑޭޓިންގ ހަދައި، އެ ލިޔުމުގެ އުމުރު ބަލާފައެވެ. ނަތީޖާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ދަށު ފަށަލައިގެ ލިޔުމަކީ މީލާދީން 632 އާއި 669 އާ ދެމެދުގެ ލިޔުމެކެވެ. މާނައަކީ، މާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ސުވަރުގެވަޑައިގެންނެވި ދުވަސްވަރާ ނުހަނު ގާތް، ޞަޙާބީންގެ ޒަމާނުގެ ލިޔުމެއް ކަމެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ތާރީޚު ފެށުނު ދުވަސްވަރުގެ އަސްލު ލިޔުމެއް މިއަދާ ހަމައަށް ފެންނަން އޮތްކަމުގެ ވަރުގަދަ ހެއްކެކެވެ.
2. ތާރީޚީ ޙަޤީޤަތްތައް ސާބިތުވުން (ޢުޘްމާނުގެފާނުގެ ޚިދުމަތް)
އިސްލާމީ ތާރީޚުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ ގޮތުގައި، ތިންވަނަ ޚަލީފާ ޢުޘްމާނު ބިން ޢައްފާން رضي الله عنه ގެ ޒަމާނުގައި ޤުރުއާން އެއް މުޞްޙަފަކަށް ޖަމާކުރައްވައި، ޞަޙާބީންގެ އަތްޕުޅުގައި ހުރި އަމިއްލަ ނޯޓުތަކާއި ކުދި ތަފާތުތައް ހުރި ލިޔުންތައް ފޮހެލަން ނުވަތަ ނައްތާލަން އެންގެވިއެވެ.
ސަންޢާގެ "ދަށު ފަށަލަ" އިން ފެންނަނީ އެފަދަ ބައެއް ތަފާތުތަކެވެ (މިސާލަކަށް: ބައެއް ސޫރަތްތަކުގެ ތަރުތީބު ތަފާތުވުމާއި، މާނައަށް ބަދަލު ނާންނަ ގޮތަށް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ބައެއް އެއްގޮތް ލަފްޒުތައް—މިއީ ޞަޙާބީންގެ މުޞްޙަފުތަކުގައި ހުރިކަމަށް އިސްލާމީ ފޮތްތަކުގައި ބަޔާންވެފައިވާ ކަންކަމެވެ). އަދި އެ ފޮހެލުމަށްފަހު، "މަތީ ފަށަލަ" ގައި ލިޔެފައިވަނީ ޢުޘްމާނުގެފާނު އެއްގޮތްކުރެއްވި މުޞްޙަފެވެ. މިއިން ސާބިތުވަނީ އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ލިޔެވިފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ ފަހުން އުފެއްދި ވާހަކަތަކެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ހަމަ ހިނގާފައިވާ ޙަޤީޤީ ކަންކަން ކަމެވެ.
3. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ މައިގަނޑު އަސްލު ބަދަލުނުވެ ދެމިއޮތުން
ބައެއް ޣައިރު މުސްލިމް ދިރާސާވެރިން ފުރަތަމަ ހީކުރީ މި ލިޔުމުގެ ސަބަބުން ޤުރުއާނުގެ އިތުބާރު ގެއްލިދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ފުންކޮށް ދިރާސާކުރުމުން އެނގުނީ ދަށު ފަށަލައިގައި ހުރި ތަފާތުތަކަކީވެސް އެކި ޤިރާއަތްތަކާ ނުވަތަ ޞަޙާބީންގެ އަމިއްލަ ނަކަލުތަކާ ގުޅޭ ކުދި ތަފާތުތަކެއް ކަމެވެ. ދީނުގެ އެއްވެސް ޢަޤީދާއަކަށް، ޙުކުމަކަށް ނުވަތަ އަސާސީ މާނައަކަށް ބަދަލު އަންނަ ފަދަ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. މިއިން ސާބިތުވަނީ ޤުރުއާނުގެ މައިގަނޑު ބަސްތައް 1400 އަހަރު ވަންދެން އެއްވެސް ބަދަލެއް ނެތި ރައްކާތެރިވެފައިވާ ކަމެވެ.
ނިންމުން
ސަންޢާ މެނުސްކްރިޕްޓަކީ ހަމައެކަނި ދުވަސްވީ ކަރުދާސްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިސްލާމްދީނުގެ ފުރަތަމަ ޤަރުނުގެ ތާރީޚު ކިޔައިދޭ ދިރިހުރި ހެއްކެކެވެ. މި ލިޔުންތަކުގެ ސަބަބުން ކީރިތި ޤުރުއާން ޖަމާކުރެވި، ރައްކާތެރިކުރެވުނު ގޮތުގެ ތާރީޚީ ސައްޙަކަން އިލްމީ އަދި ސައިންޓިފިކް ހަމަތަކުން ވަނީ އިތުރަށް ކަށަވަރުވެގެން ގޮސްފައެވެ. މިއީ މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް ފަޚުރުވެރިވާންޖެހޭ ފަދަ އަގުހުރި ތާރީޚީ ތަރިކައެކެވެ.